Müttefiklerin yabancı yatırımcı rekabeti: Suudi Arabistan, BAE ve Mısır birbiriyle yarışıyor

Kızıldeniz sahiline 500 milyar dolar bütçeli NEOM projesiyle Suudi Arabistan, Kahire'nin doğusunda "yeni idari başkent" inşasını sürdüren Mısır ve bölgenin finans merkezi olma özelliğini kaybetmek istemeyen Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) arasında "küresel şirketleri ve yabancı yatırımları ülkelerine çekme" noktasında büyük bir rekabet yaşanıyor.

Paylaş LinkedIn E-posta
Yayınlanma tarihi: 23 Eylül 2021 Perşembe
AA + -

Riyad yönetiminin şubat ayı başlarında "bölgesel merkezlerini Suudi Arabistan'a taşımayan yabancı şirketlerin 2024 yılından itibaren kamu ihalelerine giremeyeceğini" ilan etmesiyle, Körfez bölgesinin iki müttefiki olan Suudi Arabistan ile BAE arasında ekonomi alanında ciddi bir rekabet başladı.
 
Mısır da Kahire'nin doğusunda inşası devam eden "yeni idari başkent" ile bu rekabete dahil oldu.
 
SUUDİ ARABİSTAN, NEOM'LA REKABETE ÖNCÜLÜK EDİYOR
 
Riyad yönetimi, uluslararası şirketleri, bölge merkezlerini Suudi Arabistan'a taşımaya teşvik etmek için bir dizi kararlar aldı. Suudi Arabistan, bu şekilde küresel şirketleri Abu Dabi başta olmak üzere bölgedeki diğer pazarlardan kendisine çekmeye çalışıyor.
 
Bölgedeki merkezleri Suudi Arabistan dışında bulunan yabancı şirketlere 2024'ten itibaren kamu ihalelerinin verilmeyeceğini duyuran Riyad, Körfez ülkelerindeki serbest ticaret bölgelerinden yapılan ithalatla ilgili kurallarda da birtakım düzenlemelere gitti.
 
RİYAD'IN HAMLESİ ABU DABİ'Yİ CİDDİ ANLAMDA REKABETE ZORLADI
 
Suudi Arabistan'ın duyurduğu bu son kararların, ülkenin petrole bağımlılığını azaltma ve ekonomisini çeşitlendirme hedefiyle ilan ettiği 2030 vizyonu çerçevesinde alındığı biliniyor.
Yarısı yeni projelerden olmak üzere 2030'a kadar 6 trilyon dolarlık yatırım hedefleyen Riyad yönetimi, 400 küresel şirketin Orta Doğu'daki merkezlerini Suudi Arabistan'a taşımasını amaçlıyor.
 
Uzmanlar, Riyad'ın bu atılımlarının, küresel şirketlerin ve bölgenin finansal merkezi olmayı başaran Abu Dabi'yi ciddi bir rekabete zorladığını ifade ediyor.
 
Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da faaliyet gösteren yaklaşık 346 uluslararası şirketin büyük bir kısmının merkezi, halihazırda onlarca uluslararası şirketin bölge merkezi ve ticari geçiş noktası durumundaki Dubai'de bulunuyor.
 
Suudi Arabistan, ülkenin kuzeybatısında Kızıldeniz kıyısında yüksek teknoloji ve yapay zeka merkezi haline getirmeyi planladığı NEOM şehriyle küresel şirketlere ev sahipliği yapmayı planlıyor.
 
Suudi Arabistan'ın yabancı şirketleri çekme çabası neticesinde aralarında Amerikan mühendislik şirketi "Bechtel", Hindistan'ın en büyük otel zinciri olan "Oyo" ve Kanada fast food zinciri "Tim Hortons"un da bulunduğu 24 şirket, bu yıl başında bölge merkezlerini Suudi Arabistan'da açacağını duyurdu. Amerikan "Google" ve "Amazon" ile Çinli "Ali Baba" gibi dev teknoloji şirketleri de ülkedeki faaliyetlerini artırdı.
 
BAE-Suudi Arabistan rekabetine konu olan diğer bir alan ise turizm. Turizm, ekonomiyi petrole bağımlılıktan kurtarmak isteyen Suudi Arabistan için en önemli yatırım alanı olarak ön plana çıkıyor.
 
Ülkenin Kızıldeniz sahiline inşa edilecek olan NEOM şehri ile gelecekte Suudi Arabistan’ın bölgenin en büyük turizm merkezi olması hedefleniyor.
 
BAE, YABANCI ŞİRKETLERE YÖNELİK VERGİLERDE İNDİRİME GİTTİ
 
Şubat ayında ilan edilen "Program HQ" ile merkezlerini Suudi Arabistan'a taşımayan küresel şirketlerin Suudi kamu ihalelerinden dışlanacağının açıklanması, uzun yıllardır küresel şirketlerin bölgesel üssü olan BAE'ye yönelik en önemli meydan okumaydı.
 
Özellikle Suudi Arabistan Veliaht Prensi Bin Selman'ın son dönemde ilan ettiği devasa yatırım bütçelerinden pay kapabilmek için sabırsızlanan küresel şirketlerin BAE’yi terk edebilme ihtimali Abu Dabi yönetimini ciddi şekilde endişelendiriyor.
 
Bu bağlamda Suudi Arabistan'ın yatırımları çekmek için attığı adımlara paralel olarak BAE de bir dizi kararlar aldı. Şirketlerin kurulum aşamasındaki tescil işlemlerinde ve ilgili Ticaret Odasına kayıtlarında ödenen ücretlere ve vergilere çeşitli indirim ve muafiyetler getirildi.
 
YABANCI YATIRIMCILARI ÇEKMEK İÇİN BAE'DEN 150 MİLYAR DOLARLIK TİCARİ GİRİŞİM
 
BAE, 5 Eylül'de bölgesel ve küresel rekabet gücünü artırmak için gelecek 9 yıl içerisinde 150 milyar dolarlık doğrudan yabancı yatırım çekmek hedefiyle 50 yeni ticari girişim başlatacağını duyurdu.
 
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulunun ticaret ve kalkınma alanında temel organı olan Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) tarafından geçen yıl yayımlanan rapora göre BAE, doğrudan yabancı yatırım çeken ilk Arap ülkesi olurken dünyada ise 15. sırada yerini aldı.
 
Abu Dabi Yatırım Ofisi (ADIO), küresel şirketleri BAE'ye çekmek amacıyla New York, San Francisco, Londra, Paris, Frankfurt, Seul, Pekin ve Tel Aviv'de 8 uluslararası ofis açtı.
 
MISIR, "YENİ İDARİ BAŞKENT" İLE REKABETE DAHİL OLUYOR
 
Suudi Arabistan ile BAE arasında ekonomi alanındaki rekabet hattına, Kahire'nin doğusunda inşası devam eden dev proje "yeni idari başkent" ile Mısır da güçlü bir şekilde dahil oldu.
 
Kahire'nin doğusunda ve Süveyş Kanalı yakınında inşasına başlanan yeni idari başkent, Cumhurbaşkanlığı Sarayı, bakanlıklar ve önemli kamu kurumlarının merkezi olacak.
 
İdari başkentin merkezinde kurulan "İş ve Finans Bölgesi"nde, 385 metre uzunluğunda Afrika'nın en yüksek gökdeleni inşa ediliyor. Bölgede 12 ticari kompleks, oteller, şirketler ile yerli ve yabancı bankalar yer alacak.
 
Mısır yönetimi, bu şekilde, uluslararası şirketlerin ilgi odağı olduğu 1920'lerdeki merkezi konumunu geri kazanmak istiyor.