Trump’ın sihirli değneği mi var?

Cüneyt Başaran

Paylaş LinkedIn E-posta
Yayınlanma tarihi: 06 Mart 2017 Pazartesi
AA + -

Yemin etmesinin üstünden 6 hafta geçen Başkan Trump’ın Kongre’de yapacağı ilk konuşma herkesin radar ekranındaydı. Trump’ın yapacağı bu konuşmanın gündeminin oldukça yoğun olması bekleniyordu. Çünkü, vaatleri arasında olan sağlık sektöründe yapacağı değişiklikler, savunma harcamalarının artırılması, vergi sistemi ve hatta göçmen politikası dahil olmak üzere birçok konu, Amerikalılar’ın daha ayrıntılı ve net bilgi almak istediği konulardı.

Trump merakla beklenen konuşmasında bahsi geçen konulara değindi ama net ve bağlayıcı açıklamalar yapmaktan kaçındı. Vergi tarafında ağustos ayına işaret ederken daha çok Amerikan mallarının dünya ticaretinde karşılaştığı sorunlar ve buna karşı alacakları önlemleri öne çıkardı. Anlaşılan o ki, Trump ticaret dünyasında “Dünya Ticaret Örgütü’nün yasalarıyla değil, Amerikan kuralları ile hareket etmek istiyor.” Sanırım bu konu orta vadede ciddi problemler yaratacaktır. Ancak piyasa şimdilik bu konuya kafa yormuyor. Yelkenlerini “iyimserlikle dolduran” piyasalar, Trump’ın konuşmasında daha çok büyüme vurgusuna takıldılar.

TRUMP ABD EKONOMİSİNİ NASIL İVMELENDİRECEK?

Gelelim işin en can alıcı kısmına. Hazine Bakanı Mnuchin dedi ki, “Bize Fed’in önerdiği yüzde 2’ler ya da yatırım kurumlarının varsaydığı yüzde 2.5 seviyesindeki büyüme oranları yetmez. Bizim hedefimiz yüzde 3 büyüme”. Evet, yanlış duymadınız, Trump yönetimi yüzde 3 büyüme hedefliyor. Bu oldukça iddialı bir hedef. Ancak ABD’nin son 30 yıllık büyüme hikâyesini ele aldığımızda (2008 sonrası yaşanan durgunluk da dahil) ortalama büyüme yüzde 3 olarak hesaplanıyor. Yani Trump’ın önümüzdeki 4 sene boyunca istediği yüzde 3 büyüme aslında geçen 30 yılın ortalama büyümesiyle uyumlu. Ancak konu bu kadar basit değil. Hepimiz biliyoruz ki, dünyanın hemen tamamına musallat olmuş bir durum söz konusu: “Düşük büyüme”. 1990 yılından bugüne yerküredeki ortalama büyüme oranı yüzde 3.7 ve son 5 yıldır dünya bu ortalamanın altında büyüyor! Buradan çıkışla akla şu soru geliyor: ABD yüzde 3 büyümeyi nasıl yakalayacak?

Ekonomi literatürünü takip edenler bilir ki, aslında büyümede gelebilecek ani bir yükselişin sebeplerinde bakılması gereken ilk konular, “teknolojik yeniliklerle gelen bir verimlilik artışı var mı?” ya da “istihdama katılım artmış mı?” gibi sorulardır. Trump’ın da aslında oyun planında bu var. Altyapı yatırımlarıyla sağlanacak yeni istihdam ve başta savunma sanayi olmak üzere teknoloji yoğun sektörlere yapılacak harcamalarla verimliliğin artırılması.

SAVUNMA BÜTÇEDEN ASLAN PAYINI ALACAK

2017 bütçesi ile ilgili Trump’ın dokunacağı en büyük kalemin savunma harcamaları olacağını görüyoruz. Trump’ın yaklaşık 50 milyar dolarlık, bir başka ifade ile yüzde 10’luk bir artışı bütçede öngöreceği haberlerini alıyoruz. Böylece 2008-2009 yıllarında 700 milyar dolara kadar çıkan ve daha sonra Obama yönetiminde yeniden 600 milyar dolara kadar gerileyen savunma bütçesi anlaşılıyor ki Trump iktidarı zamanında yeniden bütçeden en fazla payı alan olacak. Altyapı projeleri, bilim ve teknoloji sektörlerine bütçeden aktarılan fonların artacağını göreceğiz. Peki, bütçede kaybeden kim olacak? Çevre ve iklim koruma (EPA) projeleri kapsamında yer alan harcamaların azaltılacağını göreceğiz. Kişisel fikrim, ABD için bu belki verimlilik ve büyüme getirir, ama dünya için aynı mutlu sonu getireceği kanaatinde değilim.

CAYDIRICI ORDU GİRİŞİMCİ KABİNE

Trump’ın sihirli değneği yok ama oyun planı belli olmaya başladı. Büyüme verimlilik, rekabet ve üretim üzerinden gelecek. Bunun içerideki garantisi Trump’ın iş dünyasından oluşan kabinesi, dışarıda ise caydırıcılığı (!) artırılan ordusu olacak.