Kuzey Irak’ta bundan sonra ne olacak?

Cüneyt Başaran

Paylaş LinkedIn E-posta
Yayınlanma tarihi: 02 Ekim 2017 Pazartesi
AA + -

Bütün itirazlar ve uyarılara rağmen Kuzey Irak Bağımsız Yönetimi, bağımsızlık referandumunu yaptı. Ankara’nın ‘yok hükmünde’ dediği, Tahran’ın ‘sınırlarını kapatıp hava ulaşımını durdurarak’ cevap verdiği bu referandumda yüksek bir oranla ‘evet’ kararı çıktı. Aslında referanduma baştan beri bütün dünya karşı. İngiltere Dışişleri Bakanı Johnson, “Biz bu referandumu desteklemiyoruz. Bölgede yapılacak herhangi bir referandum Bağdat’ın bilgisi ve onayıyla yapılmalı” şeklinde açıklama yaptı. Washington’dan gelen açıklama da benzer yönde: “ABD, K. Irak’ta yapılan referandumu desteklememektedir. Bölgede yapılacak bir referandum DEAŞ’a karşı olan ortak mücadeleye zarar vereceği gibi bölge için de provokatif ve rahatsız edicidir.” Bu açıdan bakıldığında İsrail dışında K. Irak’ta yapılan referanduma uluslararası camiada destek veren bir başka ülke yok. Ancak uluslararası arenada geçerliliği olmayacağı, ekonomik ve askeri anlamda yaptırımları şiddetli olacağı bugünden belli olan bu referandumu Barzani yönetimi yaptı. Şimdi soru şu: “Bundan sonra ne olacak?”

Başbakan Binali Yıldırım, yukarıdaki soru kendisine sorulduğunda, “Askeri önlemler ve ekonomik yaptırımlar da dahil her yol masanın üzerinde” dedi ve ekledi: “Artık Türkiye için hiçbir şey eskisi gibi olmayacak. Bundan sonra muhatabımız Bağdat yönetimidir.”

Bu açıdan baktığımızda Türkiye için K. Irak’ta ortaya çıkan durum, beklenen ya da tahmin edilen bir durum değil. Bundan sonrası için de eğer artık “Hiçbir şey eskisi gibi olmayacaksa bu krizin Türkiye’ye etkisi ne olacak?” sorusuna odaklanmakta fayda var. Tabii bu soruda bizim üzerinde duracağımız ekonomi ve ticari alanlarındaki etkiler olacak.

3. BÜYÜK İHRACAT PAZARI IRAK 

2016 sonu itibarıyla 7.2 milyar dolarlık yıllık ihracat hacmiyle Irak, Türkiye’nin 3. büyük ihracat pazarı. Aslında bu rakam bundan üç yıl önce 12 milyar dolar civarındaydı ve Irak, Türkiye’nin 1 numaralı pazarıydı. Irak ile ilgili diğer bir nokta ise İngiltere ile beraber nette en yüksek ticaret fazlası verdiğimiz ülkelerin başında geliyor. Geçen sene Irak’tan yaptığımız ithalat sadece 1 milyar dolarmış. Bu sebeple de Türkiye, Irak ticaretinde 6 milyar dolarlık bir ticaret fazlası vermiş. Ticaretin yanında Türk müteahhitlerin Türkmenistan’dan sonra en büyük iş aldıkları ikinci pazar Irak. Yıllık 5 milyar doların üzerinde inşaat işi alıyor Irak’ta Türk şirketleri. Bir istatistik vermek gerekirse K. Irak’ta yabancı menşeli kayıtlı şirketlerin yüzde 40’ına yakın kısmı Türklere ait.

TÜRKİYE’DEN BAŞKA ALTERNATİF YOK

2016 sonu rakamları itibarıyla IKBY’nin aylık toplam ürettiği kabaca 650 bin varillik petrol üretiminin yüzde 85’i Türkiye üzerinden Ceyhan Limanı’ndan geçti. IKBY’nin Türkiye üzerinden yaptığı petrol sevkiyatından kazancı, ayda yaklaşık 650 milyon dolar. Bu gelir Barzani yönetimi için çok önemli. Bağdat yönetiminden uzun süredir kaynak alamayan ve maaş ödemeleri dahil bütün harcamasını Türkiye üzerinden yapan Barzani yönetiminin bir B planı var mı? Eğer uluslararası camiada referandumun geçerliliği olmayacaksa IKBY, bu ceremeyi çekmeyi neden göze aldı

Bu soruların cevaplarını aldıkça hem Türkiye için hem de diğer bölge ülkeleri için durum daha netleşecek.