Bitcoin mi? Blok zincir mi?

Cüneyt Başaran

Paylaş LinkedIn E-posta
Yayınlanma tarihi: 23 Ekim 2017 Pazartesi
AA + -

Dünyayı sarsan gelişmelerden biri olan blockchain (blok zinciri) teknolojisinden bahsetmeye devam edelim.

Blockchain teknolojisi nesnelerin interneti (Internet of things/IoT) olarak adlandırılan bir başka sürecin sonucunda ortaya çıkmış. Nesnelerin interneti, internet vasıtasıyla üretim hattında ya da servis ağında ilgili programların, bilgisayarların insan vasıtası olmadan belli protokoller çerçevesinde konuşması, karar alması olarak yorumlanabilir. Örneğin, bir şirkette birbirine daha önce verilmiş protokollerle bağlı üretim merkezi, dağıtım ve satış sistemlerinin olduğunu düşünelim. Satış departmanından gelen günlük raporların üretim bandındaki yazılımlar tarafından değerlendirilmesi sonucu otomatik olarak üretim hattında düzenleme yapılıyor. Böylece aracı olmadan verimlilik esas bir zincir yaratılmış oluyor.

BITCOIN BU İŞİN NERESİNDE?

Bitcoin blockchain teknolojinin bir sonucu olarak ortaya çıkan dijital paraların en meşhuru. Blockchain uygulaması sayesinde aracı olmadan bir kullanıcıdan diğerine bitcoin yollayabilirsiniz. Bitcoin bu özellik sayesinde çok popüler oldu ve dolaşımdaki toplam bitcoin değeri 80 milyar doları geçti.

Ancak blockchain teknolojisinin kapasitesi sadece aracısız para göndermekle sınırlı değil. Bu teknoloji sayesinde, birden fazla kullanıcının bir araya geldiği daha önceden belirlenmiş şartlar sağlandığından kullanıcılar arasında ürün, servis ya da para değişimini (token) yapabilme şansına da sahipsiniz. Blockchain teknolojisi kullanılarak yapılan bu işlemlere ‘akıllı kontratlar’ (smart contracts) deniyor.

Bir örnek verelim. Aracınızı kiralamak istiyorsunuz. Bunu yaparken de dijital para birimi (burada akıllı kontrat uygulaması ile uyumlu çalışan para birimi bitcoin değil ethereum) ile yapacağınızı kabul ediyorsunuz.

Blockchain teknolojisini kullanan bir web sitesi üzerinden aracınızın özelliklerini yazıp, fiyatını ethereum olarak belirlersiniz. Kiralamak isteyen kişi de dijital parasını sisteme yollar. (Bitcoin yollayıp ethereum’a çevrilebilir). Akıllı kontrat burada devreye girer ve kiralama gerçekleşip daha önce sisteme belirtilen protokoller yerine gelince parayı alıcının hesabına geçer. Eğer kiralama işlemi gerçekleşmezse (protokoller her iki tarafı da koruyor) para geri iade edilir.

Görüldüğü gibi aracı yok (aracılık maliyeti yok), yediemin görevini görecek bir yetkiliye gerek yok, kişiden kişiye olduğu için de daha avantajlı fiyatlar ortaya çıkabiliyor.

Evet, bu kadar anlattıktan sonra sadede gelelim. Meşhur bitcoin 5 bin doları aşan fiyatıyla herkesin aklını çeliyor. Etrafımda ‘bitcoin çok gitti. Ethereum ya da Ripple mı alsak?’ sorularını çok sık duyuyorum.

KONU, BITCOIN YA DA DİĞER KRİPTO PARALAR DEĞİL

Teknoloji, özellikle dijital teknoloji ‘günümüzün geçer akçelerini’ yerle bir ediyor. Yakın zamanda birçok iş için bankaya, notere, sigorta şirketine, araç kiralama ofislerine gitmeyeceğiz. Fiziksel anlamda gitmekten bahsetmiyorum. Onların sundukları birçok ürünü kullanmak yerine farklı şekillerde alışveriş edeceğiz, çoğu zaman da ‘birbirimizden almaya’ başlayacağız. Bu sebeple aslında son ürün olan kyripto paralara kafayı takıp ‘daha ne kadar yükselir?’ acaba diye sorgulayacağımız zamanı blok zinciri teknolojisine anlamaya harcarsak çok daha verimli iş yapmış oluruz.