ITO Ticaret logo

Ekonomik büyümeye ilişkin gözlemler

Dr. Can Gürlesel

Paylaş
Yayınlanma tarihi: 12 Mart 2018 Pazartesi
AA + -

Dünya ekonomisinde büyümenin hızlanması ve ticaretteki genişleme iyimser bir ortam yaratmış olmakla birlikte önemli gelişmeler yaşanmaya devam ediyor. Türkiye’yi de etkileyecek bu gelişmeleri değerlendirelim.

1- DÜNYA EKONOMİSİNDE YÜKSEK BÜYÜME YÜKSEK ENFLASYON DÖNEMİNE GİRİLİYOR

Dünya ekonomisinde yeni bir döneme giriliyor. Küresel kriz sonrası ilk aşamada öncelikle yaşanan düşük büyüme ve deflasyon dönemi, ardından zayıf büyüme ve sıfır enflasyon dönemine geçildi. Daha sonra hızlanan büyüme ve düşük enflasyon dönemi yaşandı. 2018’de ise yüksek büyüme ve yüksek enflasyon dönemine yaklaşılıyor. Özellikle ABD’den başlamak üzere enflasyonda artış beklentileri kuvvetlendi. Böyle bir dönem yüksek büyüme ile dönem, daha sıkı para politikası, finansal koşullar ve faizler getirecek. Bu koşulların etkileri, gelişen ülkelerde yeniden ayrışmalara yol açacak.

2- KÜRESEL SANAYİ ÜRETİMİNDE KUVVETLİ ARTIŞ DEVAM EDİYOR

Küresel ekonomide hızlanan büyümenin arkasında kuvvetli bir artış gösteren küresel sanayi üretimi bulunuyor. Küresel sanayi üretimi şubatta da kuvvetli performans gösterdi. Küresel Sanayi PMI verisi son 8 yılın en yüksek seviyesinde. Sanayide üretim, yeni siparişler, alınan ihracat siparişleri ve istihdam göstergeleri artış eğilimini sürdürüyor. Özellikle sanayi üretimi, gelişmiş ülkelerde çok kuvvetlendi. ABD’de sanayi PMI verisi şubat ayında 60.8’e yükselirken, Euro Bölgesi’nde 58.6 oldu. Sanayi üretimindeki artış eğilimi sürecek ve diğer sektörleri de destekleyecek.

3- TİCARET SAVAŞLARI BAŞLIYOR OLABİLİR

ABD’de Başkan Trump’ın demir çelik ve alüminyum ithalatına ek vergiler getirmesi ile birlikte küresel alanda örtülü sürdürülen ve sınırlı kalan ticaret engellerinin açık bir ticaret savaşlarına dönüşme ihtimali arttı. ABD’nin bu kararına AB, Japonya, Çin, Kanada, Rusya ve diğer ihracatçı ülkeler sert tepki gösterdi. Bu ülkelerin de karşılık olarak ticarete karşı korumacı önlemler alması halinde dünya ekonomisindeki iyileşme yara alabilecek. Ayrıca ticaret savaşlarına kur savaşları da eklenecek. Olası ticaret savaşları, gelişen ülkelerin de ihracat performansını olumsuz etkileyecek.

4- EURO/DOLAR PARİTESİ SIKIŞTI

Küresel siyasi ve ekonomik gelişmeler karşısında Euro-dolar paritesinde önemli bir sıkışıklık yaşanıyor. Faiz artışı beklentisi doları destekliyor. Ancak çifte açıklar ve Trump yönetiminin kararları doları zayıflatıyor. Almanya’da hükümetin kurulabilmesi Euro’yu destekledi. Ancak Euro alanında enflasyonda görülen gerileme Euro’yu zayıflatıyor. Bu çerçevede Euro-dolar paritesi 1.22-1.25 arasında dar bir bant içinde sıkışmış bulunuyor. Paritede halen yön belli değil ve sıkışma sürecek.

5- TÜRKİYE’DE DIŞ TİCARET AÇIĞI HIZLA ARTIYOR

Türkiye’nin dış ticaret açığı hızla artmaya devam ediyor. Şubatta ihracat yüzde 9 artarken ithalat yüzde 19.6 yükseldi. Böylece dış ticaret açığı da geçen yılın aynı ayına göre yüzde 15 arttı. Şubat sonu itibariyle yıllık dış ticaret açığı 84 milyar dolara yükseldi. Artış ivmesinin korunması halinde dış ticaret açığı 2018’de 100 milyar doların üzerine çıkacak.
İç talepteki destekler ve dış ticaretteki artışa bağlı olarak sanayi üretimindeki genişleme ithalatı yeniden artırdı. 2018’de yatırım ve tüketim malı ithalatı da yeniden artmaya başladı.

6- TÜRK LİRASINDA DEĞER KAYBI BASKISI DAHA ÇOK HİSSEDİLİYOR

Türk lirası üzerine üç alandan değer kaybı baskısı artıyor. Öncelikle küresel mali piyasalarda şartlar giderek sıkılaşıyor. Daha hızlı faiz artışı beklentileri ile Türk lirası üzerinde baskı oluşuyor. İçeride ise yüksek enflasyona yüksek kamu harcamaları ve hızlı artan dış ticaret açığı ekleniyor. Bu da ekonomi riskleri artırıyor. Yine dış politikada ABD ile ilişkiler ve Suriye’de devam eden harekâtın yarattığı belirsizlik, Türk lirasında değer kaybı baskısı yaratıyor. Martta Türk lirasında değer kaybı yaşanması olası.

Son Söz: Dışarıdaki değişimlerden olumlu yararlanmak için ekonomik, politik ve jeopolitik riskleri iyi yönetmemiz gereken bir döneme giriyoruz.