Kavganın sebebi enerji

Cüneyt Başaran

Paylaş LinkedIn E-posta
Yayınlanma tarihi: 24 Temmuz 2018 Salı
AA + -

2017’de Rusya’nın yaklaşık 200 milyar metreküplük (m3) doğalgaz ihracatı yaptığını biliyoruz. Gazprom’un verdiği rakamlara göre Rusya’nın doğalgaz ihracatından kazancı yaklaşık 32 milyar dolar. Rusya doğalgazını nereye satıyor diye sorarsanız; yüzde 26’sını Almanya, yüzde 12’sini İtalya, yüzde 8’ini İngiltere ve yüzde 6’sını da Fransa alıyor.

Türkiye’yi merak ediyorsanız; biz de yıllık 29 milyar m3 ile Rusya’nın sattığı toplam doğalgazın yüzde 15’ini satın alıyoruz. Bir de Rusya’dan çıkan ve Batı’ya doğru giden gazın bor hatlarına göre dağılımına bakalım.

En büyük payı toplam Rus gaz ihracatının yüzde 50’sini taşıyan ve Ukrayna üzerinden geçip Avusturya’ya kadar geçen hat alıyor. Ukrayna burada çok kritik bir noktada. Hatırlanacağı üzere Rusya ve Ukrayna arasında yaşanan gerginlik ve askeri çatışma sırasında bu hat kapatılmıştı. Bu durum Rusya’nın Avrupa’ya olan gaz tedariğinin önemli ölçüde aksamasına neden oluyor. Aynı zamanda ciddi gelir kaybına. 

Diğer yandan; Ukrayna’da boru hatlarının geçiş ücreti olarak yıllık aldığı 3 milyar dolarlık gelirin de ülke için kritik önemde olduğunu not almak lazım.

Rusya’nın Batı’ya gaz sattığı boru hatları da toplam ihracatının yüzde 23’ünü yaptığı Beyaz Rusya - Polonya hattı ve yüzde 15’ini yaptığı Baltık Denizi’nin altından direkt Almanya’ya ulaşan Kuzey Akım 1(Nord Stream 1) boru hattı.

Rusya, Ukrayna ve Polonya ile yaşadığı politik gerginliklerin gaz sevkiyatını engellemesini istemiyor. Bu sebeple de bu iki ülkeye olan bağımlılığını azaltmak istiyor. Buna istinaden Avrupa’ya hem kuzeyden hem de güneyden gaz sevkiyatını bu hatları dışarıda bırakarak yapacak iki hattı devreye sokmak için hazırlanıyor.
Bu projelerden en önemlisi Kuzey Akım 1 hattı kadar taşıma kapasitesi olan ve Baltık Denizi boyunca hemen bu hattın yanına yapılan Kuzey Akım 2 boru hattı. 2019’da tamamlanması beklenen proje, Rusya’nın gaz tedarikçisi şirketi Gazprom’un sahip olduğu bir hat. Bu hat da aynı ilk hat gibi 55 milyar m3 gaz taşıyabilecek ve Almanya üzerinden Kuzey Avrupa’ya dağıtılabilecek. Zaten projenin sponsorları arasında Fransız Engine, Hollandalı Shell, Avusturyalı OMV var. Diğer hat ise Türkiye’den geçecek ve Yunanistan üzerinden Güney Avrupa’ya ulaşacak olan Türk Akımı Projesi. İki hattan oluşan bu projenin ilki Türkiye’ye gaz sağlarken, diğeri yaklaşık 31.5 milyar m3 kapasitesiyle Güney Avrupa’ya gaz taşıyacak. Bu projenin de bitiş tarihi 2019 olarak hesaplanıyor.

AB NEDEN ÖNEMLİ?

28 ülkeden oluşan AB’nin kabaca yıllık 250 milyar m3’lük doğalgaz tüketimi var. AB ülkelerinin mevcut durumda en büyük gaz tedarikçisi (Toplam tüketimin yüzde 35’i – 90 milyar m3) Rusya. Benzer bir oranda doğalgaz da Norveç’ten gelen boru hatlarından akıyor. Kalan ihtiyaç ise sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) formatında Cezayir, Katar, Nijerya ve Libya’dan sağlanıyor.

Yapılan çalışmalara göre AB’nin mevcut gaz tüketim trendi takip edilince 2035 yılına gelindiğinde ekstra 120 milyar m3 doğalgaz ithalatı yapması gerekecek. Bu gazın tedariki konusunda Norveç’ten fazla bir katkı beklenmiyor. Ya Rusya yukarıda bahsettiğim yeni boru hatları üzerinden Avrupa’ya ihtiyacı olan gazı tedarik edecek ya da LNG formatında daha fazla gaz Avrupa’ya gelecek.