Bulaşıcılık etkisi

Cüneyt Başaran

Paylaş LinkedIn E-posta
Yayınlanma tarihi: 03 Eylül 2018 Pazartesi
AA + -

Küresel piyasalarda işlem yapanlar için konu sadece Türkiye ekonomisi ve piyasalarında yaşanan gelişmelerden ibaret değil. 1997 Asya krizini, 1998 Rusya krizini hatırlayanlar gelişen ülkelerde Arjantin ve Türkiye piyasalarında en yoğun haliyle hissedilen panik satışların diğer gelişen ülkelere sıçrayıp bir domino etkisi yapmasından endişe ediyorlar.

Piyasaların korktuğu konu, “gelişmekte olan büyük bir ülkede yaşanabilecek krizin diğerlerindeki sorunları da tetiklemesi ve yatırımcıları panikletmesi.” O yüzden de; cari açığı, kamu borcu ya da bütçe açığı yüksek olan ülkelere karşı oldukça mesafeli.

Bu sebeple de bir yandan özellikle Türkiye’nin bu süreci nasıl yöneteceğini anlamaya çalışıp bir yandan da diğer gelişen ülkelerin piyasalarını kolluyorlar. Ve son günlerde endişe ettikleri gibi diğer gelişen ülkelerden de “sıkıntılı fiyatlamalar” gelmeye başladı.

KUR PERFORMANSLARI

Türk Lirası yılbaşından beri yüzde 40, sadece ağustos ayında ise ABD Doları’na karşı yüzde 25 değer kaybetti. Geçen ayın en fazla değer kaybeden kuru maalesef TL olmuş. İkinci sırada da tahmin edilebilecek bir isim geliyor; Arjantin. Arjantin Pesosu da geçen ay yüzde 22 değer kaybetmiş.

Şimdi gelelim diğer ülke kurlarına…
Yüzde 70 kamu borcu olan, yüzde 7.5 bütçe açığı veren Brezilya’nın para birimi Real, ağustos ayında yüzde 12 değer kaybetmiş. Yılbaşından beri Real’de yaşanan değer kaybı da yüzde 25’i bulmuş durumda. 

KORKUNUN ÖN PROVASI

Ağustos ayında sert değer kaybeden bir diğer gelişmekte olan ülke kuru ise Rus Rublesi. Ruble’de geçen ay yaşanan değer kaybı yüzde 10’u, yılbaşından beri ise yüzde 16’yı bulmuş durumda. Rusya ekonomisi ABD’nin ağır yaptırımları altında büyümekte zorlanıyor. Kurdaki değer kayıpları bu durumu daha da zorlaştıracak.
Ağustos ayından yaşananlar da aslında bu korkunun ön provası. Umarım bu provanın aslını görmemize gerek kalmadan yatırımcılar sakinleşir.

SINIFININ EN İYİSİYDİ

Bir dönem gelişmekte olan ülkeler arasında “sınıfın en iyisi” olarak gösterilen Hindistan bile ağustos ayında hırpalanmış durumda. 4 yılın ardından yeniden yüzde 2 seviyesine yaklaşan cari açığı ve aşırı ısınmış ekonomisi ile Hindistan, yatırımcılar tarafından ağustos ayında cezalandırılmış Hint Ruppi’si geçen ay yüzde 3 değer kaybederken yıl başından beri yaşanan devalüasyon yüzde 10’u bulmuş.