Tüketici enflasyonu mu yoksa üretici enflasyonu mu?

Hikmet Baydar

Paylaş LinkedIn E-posta
Yayınlanma tarihi: 06 Eylül 2019 Cuma
AA + -

Türkiye İstatistik Kurumu’nun ağustos ayı enflasyon verilerine göre TÜFE, Ağustos 2019’da aylık yüzde 0.86 oranında artarken, yıllık bazda ise yüzde 16.65 seviyesinden yüzde 15.01 seviyelerine geriledi. Bu oran 2019 yılı içerisinde şu ana kadar gördüğü en düşük yıllık bazda oran.

Enflasyonun düşük çıkmasına en büyük destek yüzde 1.94 aylık bazda düşen ulaştırma ile yüzde 1.10 düşen ayakkabı sektöründen gelirken, eğitim aylık bazda yüzde 4.26 ile enflasyonu yukarı yönde baskılamış görünüyor.

HARCAMALARIN ETKİSİ

2018’in son çeyreğinde dalgalanan kurlar nedeniyle enflasyon yüzde 25’lerin üzerine kadar yükselmişti. Bu hareket çok sert bir şekilde olmuştu. Bu sene kura dayalı böyle bir hareket olacak mı birlikte göreceğiz. Ancak sürpriz olmazsa bu oranlar 2019 son çeyreğinde daha düşük çıkacağından yıllık bazda 2018 yılına göre daha düşük bir son çeyrek enflasyonuyla karşılaşabiliriz. Bu düşüklük beklentilere ne kadar uyar, onu şimdiden bilmek zor. Bu konuya yaşanan sürprizler nedeniyle temkinli yaklaşıyoruz. Şimdilik 15 seviyelerinin altına inmesi konusunda çok da beklentimiz yok. Burada tüketici fiyat endeksi değişimini gördük. Yani tüketici harcamalarının etkili olduğu bir hesaplama.

DIŞSAL ŞOKLAR YAŞANMAZSA

Şimdi gelelim üretici tarafında durum nedir onu incelemeye. Eğer burada oran yüksekse gelecekte enflasyonun artma riski var. Ancak düşükse gelecekte enflasyon gevşemeye devam edebilir. Yurtiçi üretici fiyat endeksi, Ağustos 2019’da aylık bazda yüzde 9.59 oranında düşerek yıllık bazda yüzde 13.45 seviyelerine gevşemiş durumda. Temmuz ayında yıllık bazda yüzde 21.56 oranındaydı. Dolayısıyla ciddi bir düşüş söz konusu. 2018 yılında üretici fiyat endeksinin yüzde 46.16 seviyelerine kadar yükseldiğini, en yüksek noktayı Ekim 2018 verileriyle gördüğünü de unutmamak lazım. Bu durumda eğer sürpriz olmazsa 2019 yılının son çeyreğinde üretici fiyat endeksinde gevşemenin devamını görebiliriz. Ancak mevcut rakam oldukça iddialı olup, herhangi bir olumsuzluğa anında tepki verebilecek bir noktadadır.

Görüleceği üzere daha önce TÜFE’nin çok çok üzerlerine çıkan yurtiçi ÜFE, bu sefer TÜFE’den daha düşük seyrediyor. Bu durum enflasyonun, dışsal şokların yaşanmaması kaydıyla önümüzdeki dönemde de aşağı yönde olabileceğini gösteriyor.