Genç nüfuslu Afrika’da telekomünikasyon fırsatları

Dr. Muhammed Tandoğan

Paylaş LinkedIn E-posta
Yayınlanma tarihi: 27 Eylül 2019 Cuma
AA + -

Dr. Muhammed Tandoğan
tandoganmuhammed@ gmail.com

2004’te Afrika’da cep telefonu kullananların nüfusa oranı yalnızca yüzde 6 idi. 2018’de ise bu oran yaklaşık yüzde 20’ye kadar yükseldi. Her türlü yetersizliğe rağmen kıtada genç nüfusun etkisiyle internet kullanımı ve hızı artıyor.

Kıtada telekomünikasyon, 20 milyar doları aşan pazar büyüklüğüne sahip. Önümüzdeki beş yılda dünya genelindeki pazar payını 30 milyar dolara çıkarması öngörülüyor. Afrika’da görülecek bu büyümeden Türk girişimcileri de pay almalı.

2018 verilerine göre, dünya nüfusu yüzde 1 oranında artarken, dünya üzerinde cep telefonu kullanımının yüzde 2 oranında, internet ve sosyal medya kullanımının ise yüzde 9 oranında arttığı görülüyor. Hızla gelişen teknoloji ve artan insan nüfusu, ihtiyaçlar ile birleşince, telekomünikasyon sektörüne olan talebin yükselişi de kaçınılmaz oluyor. Artan nüfusu ve ileri teknolojiye olan ihtiyacı göz önünde bulundurulduğunda, Afrika kıtası telekomünikasyon sektöründeki büyüme potansiyeli ile yerli ve yabancı yatırımların dikkatini çekiyor.

Dünyanın her yerinde olduğu gibi Afrika kıtası da gelişen teknoloji ile birlikte telekomünikasyon sektöründe yeniliklere ve fark yaratacak yatırımlara ihtiyaç duyuyor. Mevcut tablo düşünüldüğünde, kıta ülkelerinin bu alanda katetmesi gereken hayli mesafe bulunuyor. Geçmişe nispeten daha iyi durumda olsa da cep telefonu kullanımının sınırlı, internet hızının düşük, ücretlerin yüksek ve sektördeki altyapının ise yetersiz olduğu kıtada yeni yatırımcılar ile birlikte telekomünikasyon sektöründe de hızlı bir iyileşme yaşanabileceği düşünülüyor.

ÖZELLEŞTİRİLİYOR

2004 verilerine göre, kıta ülkelerinde cep telefonu kullananların oranı yalnızca yüzde 6 iken, 2018 itibariyle bu oran yüzde 20’ye kadar yükseldi. Her türlü yetersizliğe rağmen kıtada internet kullanımının ve internet hızının da bu yönde bir artış gösterdiği biliniyor. Bu hususta daha fazla gelişme sağlanabilmesi adına, kıtadaki bazı ülkeler telekomünikasyon alanında liberalleşmeye ve özelleştirmeye yönelik politikalar izliyor. Aslında başlangıçta birçok Afrikalı hükümet, bilhassa özelleştirmeye karşı direnmeye çalışmışsa da bir süre sonra bu alanda nitelikli ve hızlı büyümenin en etkili yolunun özelleştirmeler vasıtasıyla olacağı fikri ağırlık kazandı.

Afrika’da birçok ülkede telekomünikasyon sektörü, halen küresel ölçekli şirketlerin veya hegemon devletlerin tekelinde. Ancak Uganda, Tanzanya, Kenya, Sudan, Nijerya ve Güney Afrika gibi bazı ülkeler istisna durumda. Bu ülkeler telekomünikasyon sektöründe gerçekleştirdikleri özelleştirmeler sayesinde kıtadaki diğer ülkelere nispeten daha başarılı bir profil çiziyor. Örneğin Nitel ve M-Tel isimli iki mobil operatörünü 2015’te özelleştiren Nijerya’da bu tarihten itibaren satışlar her geçen yıl artmış ve cep telefonu kullananların sayısı her yıl iki katına çıkmış durumda. Bu tablo, ülkenin kalkınma ve büyüme hızına da olumlu yansıyor. Bir diğer örnek olarak Güney Afrika ise bu sektörde kıtanın en başarılı ülkesi hüviyetinde. 29 milyon cep telefonu kullanıcısının bulunduğu ülkede, internet kullanıcılarının oranı yüzde 53. 2022’de internet kullanıcılarının oranının yüzde 71.7’ye çıkması beklenen Güney Afrika, kıtada telekomünikasyon sektörünün öncü ve en gelişmiş ülkesi konumunda.

YENİ YATIRIMCILAR

Afrika’da telekomünikasyon sektörünün ilerleyen süreçte daha da büyümesi bekleniyor. Bu kapsamda, yapay zekâ gibi yeni konu başlıklarının gündeme gelmesi kaçınılmaz. Sektörde yaşanacak başlıca gelişmeler, özelleştirmelerin hızla artması, kullanım ücretlerinin düşürülmesi, mobil ve internet hızının artması, telekomünikasyon altyapılarının güçlendirilmesi ve sektörde daha nitelikli çalışanların istihdam edilmesi olarak göze çarpıyor. Bu şartlar altında, Afrika kıtası telekomünikasyon alanında yatırım yapacak yeni yüzleri bekliyor.

Telekomünikasyon, 20 milyar doları aşan pazar büyüklüğüne sahip olup önümüzdeki beş yılda dünyadaki pazar payını 30 milyar dolara çıkarması öngörülen güçlü yatırım potansiyeline sahip bir sektör. Türkiye’nin bu alandaki birikimlerini Afrika’ya taşıması, ülkemizden kıta ülkelerine gerçekleştirilen yatırımlarda sektör temsilcilerine yeni bir saha açabilir. Bu kapsamda telekomünikasyon alanında faaliyet gösteren Türk iş insanları ve firmaları, yeni özelleştirme girişimlerine gitmesi beklenen Afrika kıtası ülkelerinin aradığı yeni yüzler olabilir. Afrika’daki telekomünikasyon sektörünün son derece bakir ve gelişmeye müsait yapısı düşünüldüğünde Türk iş insanlarının bu alanda yatırım yapmaya teşebbüs etmesi hem Afrika ülkelerinin daha hızlı kalkınmasıyla hem de Türk girişimcilerin kazancını artırmasıyla sonuçlanabilir.

Kıtada neler oluyor?

  • Dünyadaki en büyük fosfat üreticilerinden Fas, bu özelliği ile dünya gıda güvenliğinde önemli rol oynamak istiyor. Dünya fosfotik asit üretiminin yüzde 75’ini Fas karşılıyor.
  • Fas, terörizme karşı oluşturulan G5 Sahel fonuna 3.3 milyon dolar vereceğini açıkladı.
  • Fildişi Sahili ve Gana, küresel kakaonun fiyatlandırılma şeklini yeniden düzenlemek amacıyla, ton başına 400 dolarlık bir yaşam geliri primi eklemek için anlaşma imzaladı.
  • Gıda kriziyle karşı karşıya olan Zimbabve, Güney Afrika’dan 150 ton mısır ithal etti. Türkiye, bu alanda ciddi ticari adımlar atabilirse ülke bazındaki elini güçlendirebilir.
  • Güney Sudan hükümeti ABD ve Kanada menşeli şirketlerle organik tarım, hidrogüç santrali projelerine yardım, uydu yardımıyla ülkenin maden ve petrol rezervlerinin tespit edilmesine yönelik anlaşma imzaladı.
  • İslam Dünyası Sivil Toplum Kuruluşları Birliği’nin çağrısı ile bir araya gelen 20’den fazla STK, selden etkilenen Sudan’ın yaralarını sarmak için ortak çalışma kararı aldı. Bu kapsamda Sudan’ın afetten etkilenen bölgelerinde ‘Türk köyleri’ kurulacak.
  • Kakaonun başkenti Gana’da imar ve madencilik gibi daha fazla getiri sağlayan alanlardaki öncelik kakao çiftliklerini tehdit ediyor. Buna karşın hükümet kakao gelirlerini artırmayı planladığını açıkladı.
  • Mısır Dışişleri Bakanı Samih Şükrü, Etiyopya ve Sudan ile Nil paylaşım sorununu müzakere etmeye devam edeceklerini açıkladı.
  • Mısır’dan Etiyopya’ya Rönesans Barajı teklifi geldi. Etiyopya Su, Sulama ve Enerji Bakanı Seleshi Bekele, Mısırlı yetkililerin Rönesans Barajı’nı 7 yıl içinde kademeli olarak doldurulmasını talep ettiklerini açıkladı.
  • Orta Afrika Cumhuriyeti Devlet Başkanı Faustin-Archange Touadéra İtalya’da yaptığı konuşmada, her şeyin birbine bağlantılı olduğunu dile getirerek, “Afrika’da istikrar olmazsa, Avrupa’da da olmayacağını” açıkladı.
  • Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk, Güney Sudanlılara çifte vatandaşlık vereceklerini açıkladı.
  • Tarım ve gıda sektöründe Afrika’da önemli bir konumu bulunan Fas, 569 milyon kilogram domates üretimi ile dünya pazarında beşinci sıradaki yerini aldı. Fas domatesi en çok Fransa ve İspanya’ya ihraç ediliyor.
  • TİKA ile Cibuti Milli ve Mesleki Eğitim Bakanlığı işbirliğinde Dikhil şehrinde bulunan Dikhil Teknik Lisesi’ne Seracılık Eğitimi Bölümü kuruldu. Türkiye, Afrika halklarına balık yemeyi değil, balık tutmayı öğretiyor.
  • Tunus’ta Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde açılan sandıkların yüzde 89’unun gösterdiği resmi sonuçlara göre, oyların yüzde 18.8’ini alarak birinci olan Anayasa Profesörü Kays Said’i yüzde 15.7 oyla tutuklu medya patronu Nebil el-Karvi izledi.
  • Tunus’un devrik Cumhurbaşkanı Zeynel Abdin bin Ali tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti.
  • Uganda elektronik para olarak bilinen Bitcoin’i yasal olarak kabul eden ilk Afrika ülkesi oldu.
  • Zimbabve doları bu yılın en kötü performans sergileyen para birimi oldu.