Vergi hukukunda yoklama

Dr. Veysi Seviğ

Paylaş LinkedIn E-posta
Yayınlanma tarihi: 16 Eylül 2022 Cuma
AA + -

DR. VEYSİ SEVİĞ
[email protected]

Vergi Usul Kanunu’nun 127’nci maddesinde ifade edildiği üzere, “Yoklamadan maksat, mükellefleri ve mükellefiyetle ilgili maddi olayları, kayıtları ve mevzuları araştırmak ve tespit etmektir.”
 
Yoklamaya yetkili memurlar ayrıca vergi kanunlarının uygulanması ile ilgili olarak;
 
a. Maliye ve Gümrük Bakanlığınca belirlenmiş usuller dahilinde özel yetki verilmiş olmak kaydıyla günlük hasılatı tespit etmek,
 
b. 3100 sayılı kanun kapsamına girip ödeme kaydedici cihaz kullanmak mecburiyetinde olanların bu mecburiyete uyup uymadıklarını, bu cihazları belli edilmiş esaslara göre kullanıp kullanmadıklarını ve günlük hasılatı tespit etmek,
 
c. Günü gününe kayıt yapılması zorunlu defterlerin iş yerlerinde bulunup bulunmadığını, tasdikli olup olmadığını, usulüne göre kayıt yapılıp yapılmadığını, vergi kanunları uyarınca düzenlenmesi icap eden belgelerin usulüne göre düzenlenip düzenlenmediği ile kullanılıp kullanılmadığını, faturasız mal bulunup bulunmadığını, levha asma veya kullanma mecburiyetine uyulup uyulmadığını tespit etmek, kanuni defter ve belgeler dışında kalan ve vergi kaybı bulunduğuna emare teşkil eden defter, belge ve delillerin tespit edilmesi halinde bunları almak,
 
d. Nakil vasıtalarını, Maliye ve Gümrük Bakanlığı’nın belirleyeceği özel işaretle durdurmak ve taşıtta bulundurulması icap eden taşıt pulu, yolcu listesi, fatura veya sevk irsaliyesi, yolcu bileti ile taşıma irsaliyelerinin muhtevası ile taşınan yolcu ve malların miktar ve mahiyetlerini ölçmek, tartmak, saymak suretiyle tespit etmek,
 
e. Taşıma irsaliyesi, sevk irsaliyesi ve faturanın taşıtta bulunmaması halinde bu belgelerin ibrazına kadar nakil vasıtalarını trafikten alıkoymak, taşınan malın sahibi belli değilse tespitine kadar malı bekletmek ve muhafaza altına almak (beklemeye ve muhafazaya alınan malların bozulmaya ve çürümeye maruz mallar olması halinde derhal, diğer mallar ise üç ay sonra Maliye ve Gümrük Bakanlığı’nın belli edeceği esaslar dahilinde) tasfiye olunur, yetkisine haizdir.
 
Yasal düzenleme gereği yoklama her zaman yapılabilmektedir. Ancak yoklamanın ne zaman yapılabileceği ilgiliye haber verilmez.
 
Yoklama yapılması halinde ‘yoklama neticeleri tutanak mahiyetinde’ yoklama fişine geçilir.
 
Bu fişler yoklama yerinde iki nüsha tanzim olunarak tarihlenir, bulunursa nezdinde yoklama yapılan veya yetkili adamına imza ettirilir, bunlar bulunmaz veya imzadan çekinirlerse keyfiyet fişe yazılır ve yoklama fişi, polis, jandarma, muhtar veya ihtiyar meclisi üyelerinden birine imzalatılır.
 
Yoklama fişlerinin birinci nüshası, yoklaması yapılan şahıs veya yetkili adamına bırakılır. Bunlar bulunmazsa bilinen adresine 7 gün içinde posta ile gönderilir.
 
Vergi karnesi alanlar hakkında yapılan yoklamalar ayrıca bu karneye işaret konulur.
 
Yoklama fişlerinin ikinci nüshası, vergi dairesine tevdi olunur.
 
Maliye Bakanlığı, elektronik ortamda kayıt altına alınan yoklama fişlerinin elektronik araçlarla imzalanmaması durumunda yoklama fişini temsil eden ve yoklama fiş muhteviyatını değiştiremeyeceği güvence altına alınan benzersiz bir kodun üzerine yazıldığı bir form imzalanır.
 
Maliye Bakanlığı, elektronik ortamda kayıt altına alınan yoklama fişleri ile birinci fıkrada belirtilen formların şekil ve muhteviyatını tespit etmeye, bunların şifre, elektronik imza veya diğer güvenlik araçları konulmak suretiyle imzalanması usul ve esaslarını belirlemeye, bunları internet de dahil olmak üzere her türlü elektronik, bilgi, iletişim araç ve ortamında ilgili kişilere göndermeye ve elektronik ortamda yürütülecek yoklama faaliyetlerine ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.